YDS ve e-YDS konularını kapsayan, konu anlatımlarına destekleyici olan Çözümlü Sorular aşağıda listelenmiştir. Listenin tamamına ve detaylara sayfanın sağ üst köşesindeki Çözümlü Sorular bağlantısından da ulaşabilirsiniz.

  1. Tense Konusu ve Çözümlü Sorular
  2. Tense & Tümce Soruları ve Çözümleri
  3. Bağlaç Soruları ve Çözümleri
  4. Cümle Tamamlama Soruları & Çözümleri
  5. Paragraf Tamamlama Soruları ve Çözümleri
  6. Çeviri Soruları ve Çözümleri

Tüm çözümlü sorular, interaktif bir şekilde sizler tarafından çözülebilmektedir. Her soru için en fazla 2 tercih hakkınız bulunmaktadır. Tercih ettiğiniz şıkka tıkladıktan hemen sonra, o şıkkın doğru ya da yanlış olması durumuna göre renk değiştirecektir. Her iki tercihinizin de hatalı olması durumunda sorunun çözümü otomatik olarak açılacaktır. Ayrıca çözümünü görüntülemek istediğiniz her soru için, sorunun altındaki “Çözümü göster” yazısına tıklamanız yeterlidir.

 

Örnek YDS Sorusu: Kelime Konusu

YDS DERS NOTLARI KELİMELERİ: Bütün ön ek, son ek ve köklere çalışmanızı kolaylaştırmak adına değişik anlamlar ile birleştirilmiş tablolar halinde hazırlanmış ÖN EK – SON EK – KÖK ÇALIŞMASI notuna KELİME NOTLARI bölümünden ulaşabilirsiniz.

ÖN EK – SON EK – KÖK ÇALIŞMASI isimli notları inceledikten sonra kelime sorularına farklı bir gözle bakmaya başlayacaksınız. Örnek bir soruyu inceleyecek olursak;

SORU: 2015 YDS SONBAHAR-SORU 1

The total amount of military —- by all the countries of the world in 2010 was $1.63 trillion, which is equivalent to $236 for every person on the planet.

A
diversity
B
requirement
C
expenditure
D
dimension
E
influence
Çözümü göster Çözümü gizle
Normal şartlarda YDS3 seviyesindeki bir aday kelime sorularında şıklardaki bütün kelimeleri boşluğa koyup anlam olarak cümleyi en uygun şekilde tamamlayan kelimeyi işaretler. Bu sorularda şıklardaki bütün kelimelerin cümleyi bir şekilde tamamlamaları YDS3 seviyesindeki adaylara zorluk yaratmakta, doğru cevabı bulsalar bile zaman kaybettirmektedir. YDS1 seviyesindeki bir aday ise cümledeki bütün kelimeleri tanıma ve dolayısıyla cümlenin anlamını kavrama ihtimali düşük olduğu için zamanın yanı sıra motivasyon kaybı da yaşamaktadır. Bu durumda cümledeki çağrışımlardan ve şıklardaki kelime köklerinin değişmeyen anlamlarından yola çıkarak doğru cevabı bulabilmek veya en kötü ihtimalle guesstimate yapabilmek mümkündür.

Bu soruyu çözerken içerisindeki miktar ifadeleri dikkatinizi çekmiştir. Soruda geçen “$1.63 trillion” ve “$236” ifadeleri cevabın da miktar ifadesi olabileceğini önermektedir. Notları çalışırken “DİĞER ANLAMLARDAKİ KELİME YAPILARI” başlığı altında

pend, pon = hang, weigh {pend+ulum / sus+pend / pend+ing / post+pone / s+pend / ex+pend+iture}

paylaşımına dikkatinizi çekecek olursak burada özellikle “pend” ekinin “tartmak” veya “değer biçmek” gibi anlamları olduğunu göreceksiniz. Verilen “spend” gibi ek örnekler de bu anlamı doğrulamaktadır. Benzer şekilde sorunun cevabı olan “expenditure” kelimesine de ulaşabiliyoruz.

YDS DERS NOTLARI SİSTEMİ’nin amacı kelime listelerini çağ dışı yöntemlerle ezbere dayalı çalışma yöntemleri ve sadece cümlenin anlamına dayalı çözüm yaklaşımları dışında da taktikler olduğunu size göstermek, en önemlisi de sorular karşısında hissettiğiniz çaresizliği yok etmektir.

 

Örnek e-YDS Sorusu: Cümle Tamamlama Konusu
SORU: 2016 e-YDS 5-SORU 27

Ever since psychologists started studying intelligence, —-.

A
common measuring factors of intelligence include memory, attention and concentration
B
it is meant to represent how generally intelligent you are based on your performance
C
some psychologists come up with a test of mental abilities
D
they have relied heavily on psychological tests for their concepts
E
the first and most popular form of intelligence is called the two-factor theory
Çözümü göster Çözümü gizle
Temel cümlenin ikinci cümle olarak verildiği bir cümle tamamlama sorusu ile karşı karşıyayız. Cümle tamamlama sorularının bu versiyonlarında noktalama işaretlerine göre yapısal eleme yapmak mümkün değildir. Yardımcı cümle, ister temel bağlaç isterse yardımcı bağlaç ile başlasın, temel cümleden önce virgül kullanılır. Dolayısıyla, soru kökündeki virgülün bir anlamı yoktur.

Verilen bağlaca göre hareket ettiğimizde, ever since zaman bağlacı olduğu için öncelikle zaman uyumu ve tense bilgisine göre değerlendirme yapmamız gerekir. Tense konusundan since bağlacının zaman uyumunu bozan tek bağlaç olduğu bilgisiyle birlikte hangi spesifik zaman kipleriyle kullanıldığını da hatırlamak gerekir:

(EVER) SINCE +    Past Simple / Past Perfect (Nadir) ,  Present Perfect (Continuous) / Past Perfect

Buna göre, ever since bağlacını takip eden yardımcı cümlede “started” fiili ile Past zaman verilmiş, bunu şıklarda Present Perfect, Present Perfect Continuous veya en kötü ihtimalle Past Perfect ile devam ettirmemiz gerekir. Şıklara bu spesifik tense çekimleri için baktığımızda;

A şıkkında verilen “include” fiili Past Simple zaman kipi olduğu için elenir.

B şıkkında verilen “is meant” fiili Present Simple zaman kipi olduğu için elenir.

C şıkkında verilen “come up” fiili Present Simple zaman kipi olduğu için elenir.

D şıkkında verilen “have relied on” fiili Present Perfect zaman kipi olduğu için kalır.

E şıkkında verilen “is called” fiili Present Simple zaman kipi olduğu için elenir.

Present Perfect zaman kipinin kullanıldığı ve bundan dolayı da elenmeden kalan tek şık olduğu için doğru cevap D şıkkıdır.

Normalde cümle tamamlama sorularında bu sorudaki gibi sadece tense bilgisi ile eleme yapılması çok nadirdir. Cümle tamamlamadan ziyade bir tense sorusu gibi olduğu ve temel bir tense bilgisi olduğu için YDS1 seviyesinde bir soru olduğu söylenebilir.

Sınavda tense bilgisine ek olarak farklı eleme metotları uygulamanız gereken sorularla karşılaşacağınızdan emin olabilirsiniz.

 

Örnek e-YDS Sorusu: Paragraf Tamamlama Konusu
SORU: 2015 e-YDS 10-SORU 74

Egyptian hieroglyphics were a pictographic script, primarily used on monuments and for religious texts. The Egyptians continued to use simplified forms of hieroglyphics in their daily lives until the time of the early Christians, when they switched to writing the Egyptian language with the Greek alphabet. —- Then, in 1799, a French military officer, who had come to Egypt as part of Napoleon’s expedition, discovered the Rosetta Stone. On this monument from the 2nd century BC, he found a text written in both hieroglyphics and Greek. With this new evidence, philologists finally deciphered hieroglyphics in 1822.

A
Hieroglyphics were both a means of communication and a system for classifying the world.
B
The earliest hieroglyphics were on labels recording tax payments and royal possessions.
C
A single hieroglyph was sometimes used as an ideogram to represent a whole word.
D
Over the centuries, the understanding of ancient hieroglyphics was lost.
E
Royal names were among the first words written in hieroglyphs to be deciphered.
Çözümü göster Çözümü gizle
Boşluğun 3. cümlede verildiği bir cümle tamamlama sorusuyla karşı karşıyayız. Bu soruyu bağlamda tutarlılığın ve bağlamda sürekliliğin gerektirdiği şekilde ve çağırışımlardan yararlanarak çözeceğiz. Zaman, zamanı çağırır ve miktar miktarı çağırır şeklinde bir slogan gibi sınavda aklınızda tutmanız gereken çağrışımları biz tense, bağlaç ve cümle tamamlama sorularında zaten kullanıyorduk. Cümlede zaman belirteçleri gördüğümüzde şıklardaki bağlaçlar içerisinde önceliğin zaman bağlaçlarında olduğunu biliyor ve çözüm için kullanıyorduk. Paragraflı sorularda da yine aynı mantıkla ilerleyeceğiz. Paragrafın bağlamı neyi gerektiriyorsa ona göre hareket edeceğiz.

Sorudaki paragrafa baktığımızda zaman ifadelerinin net bir şekilde ön plana çıktığını görmekteyiz. Paragrafta önemli gördüğümüz zaman belirteçlerini, zaman bağlaçlarını ve zaman kiplerini işaretleyelim:

Egyptian hieroglyphics were a pictographic script, primarily used on monuments and for religious texts. The Egyptians continued to use simplified forms of hieroglyphics in their daily lives until the time of the early Christians, when they switched to writing the Egyptian language with the Greek alphabet. —- Then, in 1799, a French military officer, who had come to Egypt as part of Napoleon’s expedition, discovered the Rosetta Stone. On this monument from the 2nd century BC, he found a text written in both hieroglyphics and Greek. With this new evidence, philologists finally deciphered hieroglyphics in 1822.

Şıkları zaman açısından değerlendirdiğimizde barındırdıkları zaman ifadelerinden dolayı B-C-D-E şıklarını öncelikle değerlendireceğiz.

B şıkkında “The earliest hieroglyphics” ifadesindeki zaman belirteci olarak zaman çağırışım konunun ilk başlangıcına işaret etmektedir. Oysaki 1. cümleden “primarily” ile öncelikli ve ilk başlangıç noktası zaten verilmiş, devamında “continued” ile sürdürülmüş, “until the time of the early Christians” ifadesi ile bir zaman birimine kadar getirilmiş sürecin şıktaki “earliest” ile ilk başlangıcına döndürülmesi zamanda ve de bağlamda sürekliliği bozmaktadır. Bozmuş olsa bile bunun için çok önemli bir sebebi olmalıdır, bu sebep açıkça anlamda belirtilmeli ve bunu sağlayacak zıtlık bağlacı gibi yapılar kullanılarak sağlanmalıdır. Ayrıca devam eden öğede “labels recording tax payments and royal possessions” şeklinde tanıtılması için de bir sebep yoktur; zira, 1. cümlede zaten “a pictographic script, primarily used on monuments and for religious texts” şeklinde bir tanıtım yapılmıştır.

C şıkkındaki “sometimes” zaman belirteci önceki cümledeki “until the time of the early Christians” ile takip eden cümledeki “Then, in 1799” arasındaki bir zaman birimi olarak geçiş için kullanılmış olabilir. Ancak, cümlede “an ideogram” şeklinde yeni bir terim ile yeni bir konunun ortaya atılması, konunun “A single hieroglyph” ile tek bir simgeyazıya indirgenmesi ve öğelerde “A single hieroglyph” ile tek bir kelimeye odaklanılmasından dolayı şık elenerek zaman belirtecinin en net şekilde verildiği D seçeneğine geçilir.

Şıktaki “Over the centuries” belirteci zaman içerisindeki geçişi zaten sağlamaktadır. Ancak, daha ince detaya indiğimizde “until the time of the early Christians” ile “Then, in 1799” arasındaki zaman sıçramasını sağlayan yüzyıllar içerisinde/geçtikçe anlamıyla bağlamda sürekliliği ve bağlamda tutarlılığı tam olarak sağlamaktadır. Boşluktan sonra gelen “then” ardından anlamıyla boşlukta da bir zaman ifadesi gelmesi gerektiğini çağrıştırmaktadır. Bu zaman ifadesinin, önceki ve sonraki zaman ifadeleri arasında da köprü görevi görmesi ise şık için büyük avantajdır. Ancak, şıktaki diğer öğelerin de birleşmesi gerekir. Cümlede geçen simgeyazıların kaybedilmesi anlamının paragraftaki sürekliliğini “ancient hieroglyphics was lost > discovered the Rosetta Stone > found a text > new evidence” şeklinde daha rahat görebiliriz. Şıktaki konuyu da “Egyptian hieroglyphics > forms of hieroglyphics > ancient hieroglyphics > both hieroglyphics >  hieroglyphics in 1822” şeklinde bütün paragrafa bağlayabiliyoruz. Şıktaki “understanding” kelimesinin paragraftaki gelişimini ve çağrışımlarını ise “simplified forms – switched to writing the Egyptian language with the Greek alphabet – finally deciphered hieroglyphics” şeklinde sıralayabiliriz. Anlamıyla ve bütün öğeleriyle paragrafa bağlanan D şıkkı doğru cevaptır.

E şıkkının elenme sebebi B şıkkına benzemektedir. Şıktaki “the first words written in hieroglyphs to be deciphered” ifadesinde  simgeyazılarda ilk deşifre edilen kelimelerden bahsedilmektedir ama ilk deşifre paragrafın son cümlesinde “philologists finally deciphered hieroglyphics in 1822” ifadesi ile yapılacağı için şık yersizdir. Ayrıca, şıktaki “Royal names” öznesi paragrafa bağlanmaz.

Zaman ifadesi barındırmadığı için son aşamaya bıraktığımız A şıkkı ise bir tanım cümlesi olarak yersiz kullanılmıştır. Barındırdığı anlam olarak da bağlam tutarlılığını bozmaktadır.

 

Örnek Soru: Tense & Time Markers
YDS DERS NOTLARI SORUSU: TENSE

There —- no doubt that the current oil based economic system —- a devastating effect on the environment.

A
is / is having
B
was / will have
C
had been / has had
D
has been / would have had
E
would have been / had had
Çözümü göster Çözümü gizle
Öncelikle cümle bölünerek ve çözümü kolaylaştıracak zaman ifadeleri işaretlenerek çözüme hazırlanır:

There ________ no doubt / that the current oil based economic system ________ a devastating effect on the environment.

TEKNİK NOTLAR başlığı altındaki TIME MARKERS TABLOSU’na göre tümcedeki the current zaman belirteci ikinci boşluğa sadece PRESENT zaman ve ya Simple ya da Continuous eylem gelmelidir. Bütün şıkların ikinci bölümlerine bakacak olursak;

A) is / is having
C) had been / has had

sadece A ve E şıklarının ikinci bölümünün Present zamanda olduğunu görürüz. Ancak “the current” zaman belirteci eylemin de simple veya continuous olması gerekiğini de bize söylediği için;

A) is / is having continuous eylem
C) had been / has had    perfect eylem

Tense sorularında öncelik zaman belirteçlerindedir. Zaman belirteçlerini ne kadar iyi öğrenirseniz çelişkide kalmadan o denli kolay soru çözersiniz. Zaman belirtecinin gerektirdiği zaman kipinin (is having) sadece A seçeneğinde olduğunu görürüz. CEVAP: A

YDS DERS NOTU:  Soruyu bölerek hazırlamamız sayesinde şıkların sadece ikinci bölümüne odaklanabildik ve böylece çok daha hızlı ve net bir şekilde doğru cevaba ulaşmış olduk. Sizler de soru tiplerinin gerektirdiği teknikleri uyguladığınızdan emin olun.

 

Örnek Soru: Tense & If
YDS DERS NOTLARI SORUSU: TENSE

If market research for the new product —- in a timely manner, they  —- losses in the demand.

A
have been conducted / had avoided
B
was conducted / will be avoided
C
is conducted / have avoided
D
had been conducted / could have avoided
E
would have been conducted / avoided
Çözümü göster Çözümü gizle
Sorunun çözümünü IF KURALLARI TABLOSU’ndaki kurallara göre yapacağız. If kurallarını daha rahat uygulayabilmek için sorudaki hangi boşluğun temel cümle ve hangi boşluğun yardımcı cümle olduğunu belirlememiz gerekir. If  bağlacından hemen sonra gelen cümle şart cümlesi veya diğer adıyla yardımcı cümledir. Diğer cümle ise temel cümle veya diğer adıyla sonuç cümlesidir:

If market research for the new product ________  in a timely manner” : YARDIMCI CÜMLE

they ________  losses in the demand.” : TEMEL CÜMLE

Cümleleri belirlediğinizde şıklardaki iki cevaptan hangisinin hangi cümleye ait olduğunu da belirlemiş olursunuz:

YARDIMCI CÜMLE TEMEL CÜMLE
have been conducted

was conducted

is conducted

had been conducted

would have been conducted

had avoided

will be avoided

have avoided

could have avoided

avoided

A) şıkkında “have been conductedpresent perfect yani if type 1’dir. “had avoided” ise past perfect yani if type 3’tür. Zaman uyumu yoktur. Unutmayın type 1 ile type 2 veya 3 mixed type olarak kullanılmaz çünkü zaman uyumu yoktur. Ayrıca temel cümlede aslahad avoided” gibi çekimli fiil kullanılmaz. Hem zaman uyumsuzluğundan hem de if kuralından dolayı A şıkkı elenir.

B) şıkkında “was conductedpast yani if type 2’dir. “will be avoided” ise future yani if type 1’dir. Zaman uyumu yoktur. Unutmayın type 1 ile type 2 veya 3 mixed type olarak kullanılmaz çünkü zaman uyumu yoktur ve dolayısıyla B şıkkı elenir.

C) şıkkındaki yardımcı cümledeki “is conducted” fiili de temel cümlede kullanılan “have” fiili de bize kullanılan zamanın present olduğunu gösterir. Her iki cümlede de present kullanıldığı için zaman uyumu vardır. Ancak unutmayın ki if kuralarına göre Type 1 ile present zaman kullanılabilir ama şıktaki gibi present perfect “have avoided” kullanılmaz. Dolayısıyla C şıkkı elenir.

D) şıkkında yardımcı cümledeki “had been conducted” past perfect yani if type 3’tür. Temel cümledeki “could have avoided” ise past zamandır ve yine type 3’tür. Yani hem zaman hem de if kullanımı açısından tam bir uyum vardır. Dolayısıyla D şıkkı kalır.

E) şıkkı mixed type gibi görünebilir ancak dikkatli olun. Her ne kadar “would have been conducted” past zamanda ve type 3 olsa da ve “avoided” fiili de past zamanda ve type 2 olsa da şık elenir çünkü yardımcı cümlede asla would have V3 veya would modal fiilinin hiçbir çekimi (would V0 / would be Ving) kullanılmaz. Doğru cevap olan D seçeneği işaretlenir.

 

Örnek Soru: Tense & Tümce
YDS DERS NOTLARI SORUSU: TENSE

Most paleontologists think dinosaurs first —- the earth 230 million years ago, although some —- it much earlier.

A
has walked / may have put
B
walks / are putting
C
had walked / were putting
D
was walking / had put
E
walked / have put
Çözümü göster Çözümü gizle
Soruyu en basit şekilde YDS1 seviyesinde çözecek olursak, ilk boşluğa gelecek zamanı belirleyen 230 million years ago zaman belirtecine göre boşlukta Past tense olması gerektiğini görürüz. Buna göre A ve B şıkları elenir. Elimizde kalan üç şıktan ikisi olan C ve D seçeneklerinde Past Perfect ile Past Continuous bir arada bulunduğundan elenirler. Teknikle çözdüğümüzde doğru olarak kalan E şıkkında da ne yazık ki zaman uyumsuzluğu bulunmaktadır. YDS1 seviyesindeki bir adayın bile “Most” ile başlayıp “ago” ile biten temel cümlede iki adet fiil olduğunu (sorudaki think ve şıktaki walk) ve bir cümlede bağlaçsız iki yüklem olamayacağını bilmesi ve bunun bir tümce olduğunu anlayabilmesi gerekir. Tümceler ile zaman uyumunun bozulabildiğini bilmesi E şıkkını işaretleyebilmesi için yeterlidir. Yöntemleri sırasıyla çalışan bir YDS1 adayı için karışık gelse de YDS DERS NOTLARI Yöntemlerini ve kitabındaki konu anlatımlarını bitirdiğinde bu gibi detayları kolayca görebilecek ve çözüme de daha kolay gidebilecektir.

Soruyu tam olarak çözebilmek için soruyu parçalamış olmak ve özellikle isim tümcesi konusunda yapacağınız bir üst seviye çalışmanın sonucunda isim tümcesini görebilmek bir ön şarttır.

YDS2 seviyesinde yapılması gereken çözüm öncelikle sorunun bölümlerini belirlemeyi gerektirir. Soruyu virgüle kadar kestiğimizde ortaya çıkan temel cümlede;

Most paleontologists think dinosaurs first —- the earth 230 million years ago

think ve boşluğa gelecek fiil olma üzere 2 adet fiil bulunacağını fark etmemiz gerekir. Yalnız en temel dil bilgisi seviyesinde bilmemiz gereken kurala göre 1 cümlede 1 fiil bulunur. Dolayısıyla bu fiillerden birisi aslında gizli bir tümce (clause) fiilidir.

Most paleontologists think (that) dinosaurs first —- the earth 230 million years ago

Burada kullanıp kullanılmaması opsiyonel olan that kelimesinden önce gelen think fiilinin temel cümle fiili; that den sonra boşluğa gelecek olan fiilin de isim tümcesindeki fiili olduğunu belirlememiz son derece önemlidir çünkü:

, although some —- it much earlier.

bu sayede yardımcı cümledeki fiilin temel cümledeki think fiili ile uyumlu olması gerektiğini daha açık bir şekilde görürüz. Present veya Future zamanda kalırsak Present olan think fiili ile zaman uyumlu olacağını söyleyebiliriz. Bu aşamada earlier zaman belirteci sayesinde de boşluğa gelecek fiilin Present Simple olan think fiilinden önce olması gerektiğini görürüz. Buna göre Future zaman olamaz. Present simple dan daha önce olan tense Present Perfect (have put) tek seçenek olarak kalmaktadır.

Most paleontologists think  /  (that)  dinosaurs first —- the earth 230 million years ago,  /  although some —- it much earlier.

TEMEL CÜMLE İSİM TÜMCESİ                  YARDIMCI CÜMLE

Ortada kalan isim tümcesi ise kendi içerisinde değerlendirilir. İsim tümcesi içerisindeki zaman belirteci (230 million years ago) mutlaka PAST zamanı kullanmamız gerektiğini söylemektedir. Ayrıca cümledeki first zaman belirteci de olayın ilk başladığı zaman işaret ettiği için Past zamanı doğrulamaktadır. İlk bakışta zaman uyumunun bozulduğu bir şık gibi görünse de aslında tam uyumlu bir seçenektir. Burada sadece adayların 60 puan ve üstünü garantilemek için YDS2  seviyesindeki bir çalışma ile isim cümleciklerini ve sıfat tümcelerini daha detaylı öğrenmeleri gerekir. Zira, bu çözüm yöntemini ve gerektirdiği dil bilgisini sınavda kullanmanız gerekecek.

Ancak, soruda yine de çaresiz değilsiniz ve YDS2 seviyesinde çözüme gidebilirsiniz. Sorudaki paleontologists bilim sorusu olduğunu çağrıştırdığı takdirde bilim kuralına göre doğru seçenek Presentveya Simpleolacaktır. Buna göre E şıkkı doğrudur.

Buradaki en kritik uyarı YDS3 seviyesindeki adaylara olacak. Bu tür soruları önce okuyarak, şıkları boşluklara koyup anlamlandırmaya çalışırlarsa muhtemelen yanlış şıkkı işaretleyeceklerdir. En iyi ihtimalle değerli zamanlarını kaybedeceklerdir.

 

Örnek Soru: Tümce
YDS DERS NOTLARI SORUSU: TÜMCE

The concern is that most contaminated food is caused by incorrect storage at home, —- fridge temperatures may be too high.

A
who
B
which
C
that
D
where
E
when
Çözümü göster Çözümü gizle
Şıklara baktığımızda bunun bir tümce sorusu olduğunu anlıyoruz. Sorudaki boşluğa baktığımızda ise öncesinde ev anlamına gelen bir isim ve virgül geldiğini, arkasından da yine buzdolabı anlamında bir isim geldiğini görüyoruz. Kelimenin anlamını veya türünü bilmeseniz de fiilden önce geldiği için özne olduğu, dolayısıyla da isim olduğu çıkarımını yapabilirsiniz. A şıkkı öncesindeki isim canlı olduğunda kullanılır ki home cansız bir nesnedir. Ancak, asıl elenme sebebi sıfat tümcelerinde who sonrası fiil gelmesi kuralıdır. B şıkkı da which kelimesinden sonra fiil gelmesi gerektiği için elenir. C şıkkındaki that kelimesinden önce virgül kullanılmadığı için elenir. E şıkkındaki when öncesinde zaman belirten bir isim ile kullanılır. Öncesindeki home kelimesi ise zaman bildirmediği için E şıkkı elenir. D şıkkındaki where kelimesinden önce yer bildiren bir isim ve ardından da özne+yüklem kurgusunda bir cümle gelmesi gerektiği için doğru cevaptır.   

 

Örnek Soru: Sebep-Sonuç Bağlaçları
YDS DERS NOTLARI SORUSU: BAĞLAÇ

When steam turbines were first used to produce electrical power, it was essential to add super-heaters, —- turbines work best with high-pressure steam.

A
because
B
because of
C
so that
D
due to
E
although
Çözümü göster Çözümü gizle

Sebep-Sonuç Bağlaçlarında Virgül Kullanımı başlığı altında anlatılan konuyu desteklemek için öncelikle soruda neden virgül kullanıldığını ve cevabın neden because olduğunu inceleyelim.

Tümceye bağlı anlam kargaşası başlığı altındaki anlatımda, nasıl okunduğuna bağlı olarak farklı anlamlara gelebilecek bir cümle ile kullanıldığında anlam kargaşası yaratmamak için because bağlacından önce virgül kullanıldığı belirtilmişti. Bu kuralı daha iyi anlayabilmek için cümleyi İngilizcedeki yapısına sadık kalarak tercüme edecek olursak:

Buhar türbinleri ilk olarak elektrik gücü üretmek için kullanıldıklarında (when), süper (kızgın su) ısıtıcıları eklemek çok önemliydi çünkü (because) türbinler en iyi yüksek basınçlı buharla çalışırlar.

Bu soruda neden because bağlacının virgülle kullanıldığı daha açıkça görülmüş olacaktır. Because bağlacından önce when bağlacı ile verilen bir yardımcı cümle ve devamındaki temel cümle olmak üzere iki cümle bulunmaktadır. Because bağlacından sonra gelen etki/sebep cümlesinin (türbinler en iyi yüksek basınçlı buharla çalışırlar) anlam olarak önceki yardımcı cümledeki (Buhar türbinleri ilk olarak elektrik gücü üretmek için kullanıldıklarında) tepki/sonuç anlamına mı yoksa temel cümledeki (süper (kızgın su) ısıtıcıları eklemek çok önemliydi) tepki/sonuç anlamına mı bağlandığı konusunda kargaşa yaşanabileceğinden virgül kullanılmıştır. Cümleyi Türkçe yapıya daha uygun şekilde tercüme ettiğimizde sebep-sonuç anlam ilişkisinin virgül sayesinde nasıl kurulduğunu daha iyi anlayabiliriz:

Buhar türbinleri ilk olarak elektrik gücü üretmek için kullanıldıklarında (when), türbinler en iyi yüksek basınçlı buharla çalıştıkları için süper (kızgın su) ısıtıcıları eklemek çok önemliydi.

Soru, konu anlatımını bütünlediği için çözüme bu şekilde başladık. Ancak, sınavda çözüme yine çözüm yöntemleri ile ulaşmamız gerekir. Biz virgül kullanılmasını teyit ederken anlama bakmak zorunda kaldık ve çözüm yöntemi anlamı son aşamaya bırakmamızı şart koşar. Dolayısıyla, soruyu “çünkü anlamı öyle” diye değil YDS DERS NOTLARI Sistemine göre çözelim.

Şıklara yapı, eğilim ve anlam olarak yaklaşabiliriz. B-D şıklarından sonra cümle değil isim tamlaması veya Ving gelir. B-C-E şıklarından sonra ise yüklemi olan cümle gelir. Boşluktan önce virgül kullanıldığı için virgülle kullanılma eğilimi en yüksek bağlaçlar sırasıyla although-so that-because yani E-C-A şıklarıdır. B-D şıklarındaki bağlaçlar genelde virgülsüz kullanılırlar. A-C-E şıklarındaki bağlaçlar temel bağlaçlardır. Ancak, bu grup içerisinde de eğilimi en yüksek temel bağlaçlar A ve E şıklarıdır. So that ise kullanımını gerektiren spesifik anlam ve kullanıldığı belli yapılardan dolayı kronik çeldirici bağlaçlarındandır. YDS3 seviyesinde buna göre değerlendirme yapılabilir. Ayrıca, B-D şıkları yardımcı bağlaçlardır ve belli yapılarla kullanıldıkları için de eğilimleri düşüktür. Yine YDS3 seviyesinde bu yapılara göre öncelikle eleme yapılabilir. Sorudaki boşlukta sonra “turbines work best” şeklinde öznesi (turbines) ve yüklemi (work) olan bir cümle geldiği için isim tamlaması veya Ving ile kullanılmaları gereken because of ve due to seçenekleri elenebilir. Şıkları bağlaç grupları olarak değerlendirdiğimizde de A-B-C-D şıklarını sebep-sonuç grubu ve E şıkkını da zıtlık grubu olarak ayırabiliriz. Sebep-sonuç belirten A-B-C-D şıkları içerisinde de ayrım yapabiliriz. Öncesinde virgül kullanıldığı için so that bağlacından sonra gelen cümle sonuç cümlesi olmalıdır. Diğer şıklardaki because-because of-due to bağlaçlarından sonra ise sebep cümlesi gelmelidir. Çözüm yöntemlerine göre zıtlık grubu bağlacı ile başlanması gerektiğini biliyoruz ama sadece şıkları hızlıca değerlendirerek bu aşamaya getirdiğimiz soruda cevabın öncelikle although olduğunu söyleyebiliriz. Zıt geçiş olmadığını doğruladığımızda ise cevap muhtemelen because olacaktır. So that bağlacını eğilimlerde son sıraya koyma sebebimiz de kronik çeldirici olmasıdır ve bu konu ayrı bir başlık altında ayrıntılı bir şekilde anlatılmıştır.

Soruda zıt geçiş olup olmadığına baktığımızda “first-essential-add-best-high-super” kelimeleri dikkat çekmektedir. Özellikle karşılaştırma için kullanılabilen “first” ve “best” kelimeleri, “high” ve “super” gibi miktar ifadeleri ve indirgeme için kullanılabilen “essential” kelimeleri önemli ipuçlarıdır. Bu ipucu kelimelerin zıt geçiş veya indirgeme yapmak, şaşırtıcı sonuç vermek gibi zıtlık bağlaçlarının kullanımlarında olması gereken ilişkiye işaret etmesi önemlidir. Basit bir şekilde baktığımızda cümlelerde olumsuz bir ek veya kelime olmaması zıt geçiş olma ihtimalini zorlaştırır. Zıtlık bağlaçları bölümünde bazı kelimelerin olumsuz anlam taşıdığına şahit olduğumuz yine de dikkatli olmak gerekir. Ancak bu sorudaki kelimeler YDS1 seviyesinde olduğu için zorlanılmaması gerekir. YDS1 seviyesindeki bir adayın cümledeki “first-essential-add-best-high-super-produce-work” gibi YDS1 seviyesi kelimeleri bilmesi zıt geçiş olmadığını görebilmesi için yeterlidir. Burada dikkat edilmesi gereken zıt geçişi belirlemede hiç bir önemi olmayan “steam turbines/electrical power/super-heaters/high-pressure steam” gibi teknik kelimelerin korku doğurmasına ve anlam kargaşası yaratmasına izin verilmemesidir. Zıtlık bağlacı olabilmesi için indirgeme yapılmadığını da yine YDS1 seviyesinde de miktar ifadelerinin indirgenmemesinden veya pozitif>negatif olmamasından anlayabiliriz. Ancak, cümledeki “it was” gibi detaylar, boş öznelerin zıtlık bağlaçları ile yüksek kullanılma eğiliminden dolayı çeldirici olabilir. Bir başka çeldirici de zaman uyumsuzluğudur. Zaman bağlaçlı cümlelerde were used>was şeklinde Past zamanda uyum olsa da boşluktan sonra “work” şeklinde Present zaman kullanılmış olması ilk başta aklımıza zıtlık bağlaçlarını getirmektedir. Bu iki çeldirici detaydan dolayı YDS1 seviyesindeki bir adayın cevabı although olarak işaretlemesi kadar doğal bir şey yoktur. Yeter ki YDS1 adayları bu eğilimleri öğrenmiş olsunlar. YDS2 seviyesindeki bir aday ise sebep-sonuç ilişkisi anlam olarak kurulduğu sürece zaman uyumunun bozulabileceğini bilmelidir. Bu nedenle sebep-sonuç bağlaçlarının değerlendirilmesi soru çözümündeki aşamalarda en sona bırakılır. Sebep-sonuç bağlacının anlam teyidi yapılmadan cevap işaretlenmemelidir. Cümledeki zaman uyumunu bozan sebep-sonuç ilişkisine bakacak olursak;

türbinler en iyi yüksek basınçlı buharla çalışırlar” şeklinde verilen Present cümledeki anlam genel prensibe işaret etmektedir. Sebep olarak verilen bu kural o zaman da biliniyordu şimdi de biliniyor ve bundan dolayı Present zamanda kullanılmıştır. Sonuç cümlesinde ise eskiden veya ilk ortaya çıktıklarında yani Past zamanda önemli olan bir konudan bahsedilmektedir. Ayrıca when zaman bağlacı kullanıldığı için de zaman uyumunu (were used>was) bozmak mümkün değildir.

Sorudaki bir zorluk da C şıkkında gizlidir. Önünde virgülle kullanıldığında sonuç bağlamak için kullanılan so that bağlacını doğru seçenek yapmak için fiile “would” modal fiili eklemek yeterlidir:

When steam turbines were first used to produce electrical power, it was essential to add super-heaters, so that turbines would work best with high-pressure steam.

Tercümesi de bu sayede anlamlı olacaktır:

Buhar türbinleri ilk olarak elektrik gücü üretmek için kullanıldıklarında (when), süper (kızgın su) ısıtıcıları eklemek çok önemliydi böylece (so that) türbinler en iyi yüksek basınçlı buharla çalışırlar.

Tercümeden görüldüğü üzere because bağlacının sebep anlamı cümleye daha uygundur. Burada

YDS3 seviyesindeki adayların dikkatli olması gereken konu so that bağlacının anlamını “diye” şeklinde yerleştirmemektir:

Buhar türbinleri ilk olarak elektrik gücü üretmek için kullanıldıklarında (when), türbinler en iyi yüksek basınçlı buharla çalışabilsinler diye (so that) süper (kızgın su) ısıtıcıları eklemek çok önemliydi.

Bu şekilde tercüme edildiğinde cümleler arasında anlam ilişkisi tam olarak kurulur ama “diye” anlamıyla tercüme edebilmemiz için so that bağlacının cümlede virgülsüz olarak ve sebep anlamıyla kullanılmış olması gerekir. Cümleye anlamı doğrulamak için eklediğimiz modal fiilin de olmaması so that bağlacını elememizi sağlar. Cevabın sebep-sonuç bağlacı olduğu sorularda bazı adayların zorlanmalarının bir sebebi de Türkçe sebep-sonuç bağlaçlarını karıştırmaları veya yanlış kullanmalarıdır. Türkçedeki sebep-sonuç bağlaçları arasındaki ayrımı tam olarak kavradıktan sonra YDS DERS NOTLARI Sistemindeki ayrımlara göre çözüme gitmek çok daha kolay olacaktır.

Soru kesinlikle YDS3 seviyesinde bir sorudur. Virgül kullanımı, zaman uyumunun olmaması, so that seçeneğinin sadece modal eksikliğinden dolayı elenmesi, cümledeki kelimelerin zıtlık bağlaçlarını çağrıştırması, cümlelerin anlamlarında sebep-sonuç ilişkisini çağrıştıran ipuçlarının çok net olmamasından dolayı zor sorulara çok güzel bir örnektir.